بازیگری هنر زود بازده نیست

بازیگری هنر زود بازده نیست!

بازیگری

نوشته : عمران  دهقانی نویسنده ،کارگردان و مدیرمسئول آموزشگاه سینمایی اندیشه نو

برای تربیت هنرمندان توانمند در هنر و صنعت سینمای کشور،چاره ای جز بهره گیری ازآموزشهای علمی و آکادمیک واستفاده از تجارب و توانایی های اساتید با تجربه دانشگاهی نداریم.

آموزش و تربیت بازیگری از ارکان اصلی هنر و صنعت سینمای هرکشور است.در سالهای اخیر توجه به آموزش هنر بازیگری به نسبت سایر رشته های سینمایی درکشور ما نیز افزایش یافته و به تعدد دانشگاه های آموزشگاههای سینمایی در تهران و البرز و شهرهای بزرگ منجر شده است .

متاُسفانه تاُثیر روابط دوستانه وخویشاوندی و …درانتخاب بازیگری برای پروژههای تولید فیلم، از طرف بعضی از کارگردانان و فیلمسازان و دست اندرکاران، بدون توجه به پشتوانه های علمی و آموزشی و تجربیات عملی این افراد، تولید فیلم با حداقل بودجه و پخش آگهی های انتخاب بازیگری در کوچه و بازار و فضای مجازی ،اظهار نظرهای شتاب زده وگاهی دور از انصاف برخی دست اندرکاران این هنر،از رسانه ها، به ویژه رسانه ملی، سبب نگرش سطحی افراد و خانواده ها به امر آموزش بازیگری شده و این نگرش را در بین عموم مردم جا انداخته است که اصولا بازیگری هنری نیست که نیاز به آموزش داشته باشد، بلکه در ذات خیلی از افراد هست و خیلی هم اکتسابی نیست!نگرشهایی از این دست سبب گردیده است جوانان علاقمند به بازیگری رغبت کمتری به آموزش نشان دهند و حتی آنهایی که به دنبال آموزش هستند،آن قدر عجول و کم حوصله هستند که دوست دارند به هر طریق ممکن در کوتاهترین زمان به اهداف خود دراین زمینه دست یابند. ولی در عمل با مشکلاتی مواجه می شوندکه هرگز به آن فکر نمی کنند.

بازیگری هنر زودبازده نیست، و با هنرهای تجسمی و آوایی و ادبیات تفاوت های چشمگیری دارد و فراگیران بعد از طی مراحل آموزش نیاز به کسب تجارب عملی بیشتری دارند. اگر چه فرد آموزش دیده از استعداد مناسبی هم برخوردار باشد. واز این منظر هنرجویان بازیگری را می توان به فردی تشبیه کرد که دارد آموزش رانندگی می بیند .در روزهای آغازین آموزش فراگیر به دلیل عدم تسلط به همه جوانب و الزامات و امکانات لازم برای رانندگی،دارای ترس و دلهره زیادی است و همه امکانات لازم برای رانندگی را به طور همزمان نمی تواند بکارگیرد ولی پس از قبولی در آزمون های نظری و عملی در اخذ گواهینامه و کسب مهارت های بیشتر تمام امکانات والزامات رانندگی اعم از کارکردهای اتومبیل، ( دنده، کلاج ،ترمز، راهنما، آیینه هاو…) علائم، رعایت فاصله های طولی وجانبی ، توجه به عابرین، سرعت های مجاز در جاده و خیابان را به طورهمزمان و با کمترین خطا به کا رمی گیرد .بنابراین بازیگران نیز پس از کسب تجارب و همه الزامات بازیگری اعم تمرکز، خلاقیت، فن بیان ،حس، بداهه سازی ،شناخت میزانسن و….می توانند از همه این ابزار به طورهمزمان و در جای درست بهره بگیرند.

کسب تجربه عملی برای هنرجویان این رشته، تجربه عملی روی صحنه تئاتر برای رسیدن به تواناییهایی فن بیان،تربیت حس ، و پرورش تخیل از طریق تمرینات بداهه سازی است .تئاتر سکوی پرش مناسبی برای جویندگان این هنر بزرگ است .چرا که امکانات بازیگری به دلایل متعدد برای عموم علاقمندان در تئاتر فراهم است ولی متاسفانه تب شدید دیده شدن و معروف شدن بدون توجه به جایگاه و مسیر دست یابی به آن ،علاقمندان را از مسیر اصلی به بیراهه کشانده است. چهره های صاحب نامی که امروز در عرصه حرفه ای بازیگری شاهد شکوفایی آنها هستیم ،سالیان سال تجربه های گرانقدر خود را از الزمات هنر تئاتر کسب نموده اند.

در دانشکده های نمایش و سینما، اساتید و مربیان توانمندی مشغول به تدریس هستند که اگرچه ممکن است از شهرت اجتماعی بالایی برخوردار نباشند ولی مربیان و مدرسان بسیار خوبی هستند که توانایی تربیت و پرورش استعدادهای هنرجویان تازه وارد رادارند، استفاده از اینگونه اساتید در آموزش هنر سینما و بازیگری به دلایل متعدد برای آموزشگاه های سینمایی نیزبسیار سودمند است ولی متاسفانه علاقمندان هنر بازیگری برای ثبت نام درکلاسهای بازیگری به اسامی بازیگران معروف و سوپر استارها که شهرت اجتماعی بالاتری دارند، رغبت نشان می دهند.در حالیکه استفاده ازچهره های معروف به عنوان مدرس در آموزشگاهای سینمایی ، اولا به لحاظ هزینه مقرون به صرفه نیست و ثانیا ممکن است این افراد به لحاظ تجربه و سوابق کاری ازتواناییهای بالایی برخوردار باشند ولی در امر آموزش و توانایی تدریس از مهارت لازم برخوردار نباشند زیرا تعلیم و تربیت هنرجو و شیوهای تدریس خود یک “توانایی ویژه ” است که ممکن است همه دارای این توانایی نباشند الیته من معتقدم برگزاری “ورکشاب های یک روزه وکوتاه مدت “می تواند روش موثری باشد که چهره های معروف سینما و تلویزیون دانسته ها و تجربیات شخصی خودر را به هنرجویان تازه وارد انتقال دهند .ما بازیگران توانمندی داریم که از شهرت اجتماعی بالاتری برخوردار هستند ولی این بدان معنا نیست که آنان مربیان خوبی باشند. اگر چه ما در بین هنرمندانی که شهرت اجتماعی بالاتری دارند، مربیان خوبی هم داریم. ولی با وضعیت حاکم بر دستمزد بازیگران صاحب نامودارای شهرت اجتماعی برای یک آموزشگاه سینمایی استفاده از اینگونه مربیان مقرون به صرفه نیست. زیرا گاهی دستمزد یک جلسه تدریس بازیگران صاحب نام برابر با هزینه یک تیم کوچک جراحی است .

مگر این آموزشگاه ها چقدر برای آموزش هنرجویان شهریه دریافت میکنند که بتوانند تمام گرایشهای درسی بازیگری را بی کم وکاست و در مدت زمان مطلوب با این گونه حق التدریس ها برگزار نمایند. در بسیاری از موارد شهریه های آموزش بازیگری اصلاً جوابگوی هزینه های آن نیست و اگر میزان شهریه پرداختی هنر جویان به طول دوره آنان تقسیم شود معادل شهریه یک مهد کودک هم نیست.

من معتقدم برای خدمت به فرهنگ و هنرکشورمان و ارتقاء سرمایه های اجتماعی و فرهنگی هرکدام از مسئولان و متولیان فرهنگی باید هوشیارانه عمل کنند زیرا فرهنگ و هنر هرکشور بزرگترین سرمایه اجتماعی است و باید برای پرورش نسل آینده از شتابزدگی وتصمیمات زودگذر و مبتنی برمنافع شخصی پرهیزکرد. هنرمندانی که ما امروز پرورش می دهیم مربیان آینده بچه های ما خواهند بود اگر در تربیت و شکوفایی آنان کوتاهی کنیم پیامدهای آن متوجه نسل های آینده ( همان بچه های خودمان )خواهد بود مدیریت فرهنگی و هنری کار ساده ای نیست و نیاز به درایت و تدبیر و دانش آکادمیک در این حوزه دارد نه صرفا یک شهرت یا محبوبیت اجتماعی موقت و زودگذر،.کسانیکه در مراکز فرهنگی و هنری به دنبال کسب سود و در آمد بالا هستند کار در سازمان های تجاری را با ماموریت های وزارت و فرهنگ و هنر و ارشاد اسلامی اشتباه گرفته اند. و شاید یکی از دلایلی که به خروجی های کمترمراکز آموزشی در حوزه فرهنگ و هنرمنجر شده است همین عامل است .با یک مقایسه ساده می توان نتیجه بهتری گرفت که، چطور با تعداد انگشت شمار،دانشکده های هنر و نمایش و دانشجویان اندک، در دهه های چهل ،پنجاه و شصت میتوان هنرمندانی توانمند در همه رشته های هنری آعم از تئاتر، سینما، موسیقی، و هنرهای تجسمی را تربیت کرد وهمه آنها را وارد عرصه های حرفه ای کرد ولی امروزه با داشتن آموشگاها و دانشکدهای هنری و سینمایی متعدد در اقصی نقاط کشور این امرمحقق نشده است و با خیل انبوهی از فارغ التحصیلان بیکار درحوزه نمایش و سینما مواجه هستیم اما باید آن روی سکه را هم دید. برخلاف اظهار نظر برخی دست اندرکارانی که در حوزه آسیب شناسی ، این موضوع ، بیشترین تقصیر برگردن مراکز آموزشی می اندازند علت کمتر تحقق یافتن این امر به زمینه های فکری و اجتماعی افراد نیز برمی گردد .که با زمینه های ذهنی نادرست به دنبال هدفی هستند که زود بازده نیست و نیاز به صبر و حوصله و پشتکار دارد.متاسفانه اکثریت برنامه هایی که از رسانه ها به تحلیل این امر می پردازند در حوزه آسیب شناسی به جای ارائه راه حل های علمی و آکادمیک به تخریب دانشگاها و آموزشگاهای سینمایی می پردازند .اگرچه برخی از این آسیب ها هم در نحوه جذب وآموزش به این عملکرد آموزشگاها بر میگردد.

د رسالهای اخیرمتاسفانه به بهانه ایجاد اشتغال و حمایت از کارآفرینی و ارائه آمارهای فریبنده” درحوزه اشتغال “حراج ترین مجوزها به صدور مجوزهای مراکز فرهنگی و هنری و آموزشگاهای سینمایی اختصاص  دادند که بدون توجه به ظرفیت شهرها و مناطق،با کمترین توجه به ظرفیت و توانایی های افراد متقاضی صادر شده است ّ و اشباع مناطق مختلف در شهرهای بزرگ از جمله تهران و البرز سبب بی رونقی و کم رونقی این موسسات شده ودر عمل در اداره امور و جذب هنرجو ناتوان مانده اند و به ناچار برای سرپا ماندن و یا با انگیزه های سود جویی کارهای انجام داده اند که درشان مراکز فرهنگی و هنری و سینمایی نیست و همین امر متاسفانه سبب بروز خساراتی بر فرهنگ و هنر این کشور شده است . در صورتیکه گاهی گسترش یک مرکز تولیدی و خدماتی برای امر اشتغال به مراتب بهتر از ایجاد یک مرکز جدید برای امر اشتغال است که مستلزم گذشت زمان و صرف نیروی مضاعف و ریسک بالای کار آفرین است .و در این زمینه کارشناسان و دست اندرکاران در وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی باید به دنبال کارآفرینی در صنایع مختلف فرهنگی باشند.

با ملاحظه آنچه گفته شد توصیه من به عنوان فردی که حداقل طی دو دهه نقش مستقیمی در آموزش و تولید هنر سینما داشتم به علاقمندان عزیز هنر بازیگری و خانواده های آنان این است که، برای ورود به این عرصه موارد ذیل توجه نمایند.

*ابتدا مشاوره لازم در مورد این رشته و سایر رشته های مرتبط را با کسانی انجام دهید که دارای تواناییهای علمی و تجربی در این رشته باشند و از اطلاعات کافی و آکادمیگ در زمینه هنر نمایش و سایرهنرها برخوردار باشند

*علاقه شدید و درونی اولین گام در جهت رسیدن به هدف است اگر ایمان دارید که علاقه شما از روی احساسات زودگذر نیست تجربه عملی اولین گام شماست واین حرکت در دو مسیر جاری خواهد بود یا می شود وبه نتیجه می رسد،که شما به اهداف خود دست یافتید و یا نمی شود و به نتیجه مطلوب نمی انجامد که شما ندای درونی خود را پاسخ دادید وبعدا افسوس نمی خورید اگر چنین میکردم چنان می شد وخودتان را سررنش نمی کنید.در اینجا شما چیزی را ازدست ندادید بلکه تجاربی را کسب کردید که به خودشناسی شما می انجامد ومی تواند راهگشای شما بر ای حرکت مجدد در این مسیر یا مسیرهای دیگری باشد.

*موفقیت در زندگی به ریسک پذیری نیاز دارد اگر فرد ریسک پذیر نیستید از این مسیر خارج شوید راههای موفقیت در زندگی زیادند.

* اگر از درآمد مناسب برای گذران امور بهره مند نیستید هنر را به عنوان شغل دوم انتخاب کنید تا دغدغه های اقتصادی ذهنیت شما را نسبت به جایگاه مطلوب هنرها دستخوش تغییرنکند.

*.هنر لازمه نشاط و شادابی زندگی انسان است داشتن روحیه هنری و شناخت از ماهیت و کیفیت هنرها، درون ما را  آرام می سازند اگر در هنر دنبال تجارت باشید تمام آرامش تان را بهم خواهد زد.

*.از ماهیت و کارکرد انواع هنرها به عنوان یک مدیوم  و رسانه آگاهی کسب کنید واز خودتان اطمینان حاصل کنید در کدام یک از آنها از توانمندی بالایی برخوردار هستید.

*.خودشیفتگی و عاشق شهرت بودن اگرچه در وجود بسیاری از آدمها ،خواه ناخواه وجود دارد ولی سعی کنید به سمتی حرکت کنید که اگر در آن مسیرقرارگرفتید از محبوبیت برخودار باشید واین مستلزم تعهد،صداقت،و مسئولیت پذیری و…. است.بنابراین باید مسیرتان را درست طی کنید.

*.بازیگری هنری است که اگر به درستی آن را دنبال کنیدپرورش و رشد شخصیت شما را به دنبال خواهد داشت ،یافتن قدرت تکلم و فن بیان،تربیت حس ،افزایش اعتماد به نفس، قدرت تخیل،توانایی بداهه پردازی و مهارت های ارتباطی و کلامی از ویژگیهای اساسی هنر بازیگری است اگر به آن دست یافتید مطمئن باشید امکان موفقیت شما در زندگی و امورات کسب و کار توانایی نقش پذیری شما در خانواده و اجتماع بالا خواهد برد چرا که شما می توانید نقش ایفا کنید.

* بازیگری را به عنوان یک درس پررورشی برای کودکان و نوجوانان خود در نظر بگیرید .و این امر به رشد شخصیت آنها کمک خواهد کرد و اگر از استعداد لازم برخودار باشند مسیر آینده به دور احساسات و علایق زودگذر دنبال خواهند کرد.

*از شتاب زدگی و عجله در این مسیر خوداری کنید زیرا رسیدن به شهرت و محبوبیت زمان براست .واگر آن را به زحمت با دست آورید با شما خواهد ماند. بیوگرافی و زندگینامه هنرمندان موفق را بخوانید و از آن درس بگیرید.

*به شایعات و اظهار نظر افراد غیر کارشناسانه توجه نکنید و به شانس زیاد تکیه نکنید روابط  مافیا در همه جای دنیا هست ولی اگر موفقیت را با چنگ و دندان بدست آورید به رضایت درونی دست می یابید.

*به گفته ها و اظهار نظرات افراد غیر مسئولانه و ناامیدکننده توجه نکنید،شک نکنید که آنها خودشان اعتماد به نفس پشتکارلازم برای موفقیت را ندارند زیرا انسان تنها موجودی است که استعدادش قابل پرورش است ومسیرها و افراد موفق در این فرایند برشما تاثیرگذارند.

عمران دهقانی / نویسنده کارگردان ومدیرمسول آموزشگاه سینمایی اندیشه نو

سوم ازردیبهشت 1397