مقدمه
امروزه با گسترش روزافزون علاقه‌مندان به هنر سینما و افزایش تقاضا برای آموزش‌های تخصصی در این حوزه، آموزشگاه‌های سینمایی نقش بسزایی در پرورش استعدادهای جوان ایفا می‌کنند. کرج به عنوان یکی از شهرهای بزرگ و پرجمعیت ایران، پتانسیل بالایی برای رشد و توسعه فعالیت‌های هنری و آموزشی دارد. در این مصاحبه، با مدیرمسئول آموزشگاه سینمایی اندیشه نو، یکی از آموزشگاه‌های سینمایی موفق و باسابقه کلان‌شهر کرج، به گفت‌وگوی اختصاصی نشسته‌ایم تا از نزدیک با تجربیات، چالش‌ها و چشم‌اندازهای ایشان در این مسیر آشنا شویم.بخش اول: مسیر تأسیس و توسعه
جناب دکتر دهقان، سپاسگزاریم که وقت خود را در اختیار ما قرار دادید. قبل از اینکه وارد سؤالات و بحث‌های تخصصی بشویم، ابتدا در مورد رزومه هنری، سن و سال و تحصیلات خود برای خوانندگان ما که عمدتاً علاقه‌مندان هنر سینما و بازیگری هستند، بیان کنید؟
پاسخ:
به نام خداوند جان و خرد، کزین برتر اندیشه برنگذرد با درود فراوان به شما عزیز و گرامی و همه دوست‌داران هنر سینما- عمران دهقان هستم.
- متولد 01/03/1348
- دکترای تخصصی مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی
- فوق لیسانس مدیریت امور فرهنگی
- لیسانس سینما در رشته کارگردانی حرفه ای
- لیسانس سینما در رشته فیلمنامه نویسی
- عضو جامعه مدیران فرهنگی ایران
ایده اولیه تأسیس آموزشگاه
لطفاً در ابتدا مختصری در مورد ایده اولیه تأسیس آموزشگاه و مسیری که برای راه‌اندازی آن طی کردید، توضیح دهید. چه چیزی شما را به سمت تأسیس یک آموزشگاه سینمایی سوق داد؟
پاسخ: ایده اولیه تأسیس آموزشگاه تقریباً از سال 1383 در ذهن من شکل گرفت. ابتدا به فکر تأسیس یک دفتر فیلم‌سازی بودم. کم‌کم با تحقیقات و مشاوره‌هایی که با تعدادی از دوستان شاغل در سینما و تلویزیون داشتم، تصمیم به تأسیس آموزشگاه گرفتم. با عنایت به روابط کاری که در حوزه فیلم‌سازی با دوستان و همکارانی که به صورت تجربی وارد فعالیت فیلم‌سازی شده بودند، احساس کردم دانش تجربی به تنهایی برای خلق آثار هنری و سینمایی کافی نیست؛ بنابراین اهمیت دانش آکادمیک و تلفیق آن با تجربه برای خلق آثار هنری، من را به فکر آموزشگاه سینمایی سوق داد و چون خودم تنها فرد دارای تحصیلات آکادمیک در آن مجموعه بودم، بیش از پیش به اهمیت آموزش‌های آکادمیک و جایگاه آن در کار حرفه‌ای پی برده بودم و امروز هم همچنان به آن معتقدم. آموزش محور توسعه پایدار است، چون آموزش باعث توسعه ذهنی انسان می‌شود و توسعه انسان، یک توسعه همه‌جانبه را در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شکل می‌دهد.چالش‌های ابتدای فعالیت آموزشگاه
در ابتدای کار، با چه چالش‌ها و مشکلاتی روبه‌رو بودید؟ و چگونه آنها را مدیریت کردید؟ (به عنوان مثال، تأمین فضای مناسب، جذب اساتید مجرب، کسب مجوزها، بازاریابی و جذب هنرجو)
پاسخ: حرکت در زندگی همه ما با یک انگیزه شروع می‌شود، اما صرف داشتن انگیزه به تنهایی کافی نیست، بلکه باید اهداف در مسیر حرکت را هم ترسیم کرد و سپس مسیر حرکت و موانع احتمالی را با حدس و گمان در نظر گرفت. متأسفانه در کشور ما برای ایجاد کسب‌وکارها در حوزه هنر، مشاوران یا سازمان مشاوره کسب‌وکار وجود ندارد. همه کسانی که وارد این حوزه‌ها شده‌اند، اغلب با چالش‌های زیادی مواجه شده‌اند، چون هم مشاوران حرفه‌ای کسب‌وکارهای هنری کم هستند و هم در زمان درخواست مجوزها، فرایند حرفه‌ای برای این کار وجود ندارد. بزرگ‌ترین چالشی که مؤسسان مراکز فرهنگی و هنری با آن مواجه هستند، این است که سبد فرهنگی خانواده‌ها در ایران بسیار ضعیف است و امور فرهنگی عمدتاً آخرین اولویت آنها برای هزینه کردن به شمار می‌رود؛ بنابراین چالش بزرگ اولیه، تأمین هزینه‌های مؤسسه و مشکلات جذب هنرجو و مخاطبان است. من هم مثل بقیه افراد دست‌اندرکار امور هنری، بدون مشاوره کافی برای مکان‌یابی و انتخاب فضای مناسب اقدام کردم و اطلاعات کافی نداشتم. تصورم این بود که مناطق پرتردد و نقاط پرجمعیت، مکان مناسبی برای تأسیس آموزشگاه سینمایی هستند. با همین ذهنیت، من میدان کرج را برای مکان آموزشگاه انتخاب کردم، غافل از اینکه جمعیتی که در میدان کرج تردد می‌کنند، دنبال چه نیازهایی هستند. خیابان هما، مجاور میدان اصلی کرج، محل اولیه آموزشگاه شد. ابتدا آموزشگاه امکانات و تجهیزات اولیه اندکی داشت؛ چند دستگاه سیستم کامپیوتری برای آموزش تدوین و یک دستگاه دوربین تصویربرداری و تعدادی تجهیزات نوری و سه‌پایه نور. البته مجوز موقت داشتم و با مشاوره‌ای که با یکی از دوستان در اداره فرهنگ و ارشاد کرج داشتم، هدف این بود که آموزشگاه را به یک مرکز حرفه‌ای برای آموزش و خدمات تدوین تبدیل کنم. اگرچه ظرفیت مکان برای این کار مناسب بود، ولی بعدها متوجه شدیم موقعیت مکانی آموزشگاه برای این کار مناسب نبوده است. ابتدا به دلایل مختلف، از جمله نبود تبلیغات محیطی کافی، پذیرش هنرجو بسیار کم و ناچیز بود و بنده بنا به تجربیاتی که در زمینه تولید فیلم، مستندسازی و تدوین فیلم داشتم، در مکاتباتی که با ادارات و سازمان‌های دولتی کرج جهت همکاری داشتم، موفق شدم چند پروژه کوچک فیلم‌سازی در زمینه خدمات تدوین و برگزاری همایش با روابط عمومی تربیت بدنی کرج داشته باشم. در اینجا جا دارد از زحمات جناب آقای کمالی، مسئول روابط عمومی وقت، و جناب آقای فیروزگاه، ریاست وقت اداره که بعدها به جایگاه مدیرکلی ارتقا یافتند، تشکر کنم که هر دو بزرگوار رویکردهای مثبتی به فرهنگ و هنر در ورزش استان داشتند. اتفاقات خیلی خوبی در همکاری با آموزشگاه رقم خورد و من در یک سال و چند ماهی که در این مکان بودم، اگر این مهارت‌های هنری را نداشتم و به امید آموزش بودیم، باید همان سال جمع می‌کردیم. متأسفانه تجربه حرفه‌ای هم در زمینه تبلیغات محیطی نداشتیم و فقط به چاپ پوستر و تراکت اکتفا می‌کردیم. البته هزینه بیلبوردهای تبلیغاتی هم برای کسی که تازه با اندک سرمایه کار را شروع کرده، بسیار سنگین بود. سال دوم، اواخر سال 1386، به بلوار طالقانی شمالی، پشت گل‌فروشی رز، نقل مکان کردیم، اما بعد از مدتی متوجه شدیم آنجا هم مکان مناسبی برای آموزشگاه نبوده است. در همان سال رشته انیمیشن، عکاسی، گریم و بازیگری را هم به رشته فیلم‌سازی اضافه کردیم. اما همچنان جذب هنرجو ضعیف بود، ولی مجوز آموزشگاه دائمی شده بود. رفت‌وآمدهای مکرر یک هنرجو برای تقاضای بازیگری باعث شد ما جذب هنرجوی بازیگری را در اولویت قرار دهیم. چون مکان آموزشگاه پلاتوی بازیگری نداشت، سالن آمفی‌تئاتر اداره ارشاد واقع در 45 متری عظیمیه را با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد برای چند ساعت در هفته اجاره کردیم. درس بازیگری با عنوان «نمایش‌های ایرانی» را با حضور آقای جواد انصافی به عنوان اولین مدرس آموزشگاه آغاز کردیم و یک نمایش ایرانی را در پایان دوره به اجرا بردیم. کم‌کم تبلیغات محیطی را گسترش داده بودیم، اما مکان آموزشگاه باز هم چندان مناسب نبود و ما حتی در تأمین اجاره آن هم مشکل داشتیم که اینجا هم اگر درایت به خرج نمی‌دادیم، مجبور بودیم آموزشگاه را جمع کنیم. سرانجام پس از کمی جست‌وجو موفق شدیم آموزشگاه را به مکان فعلی، میدان آزادگان، جابه‌جا کنیم. اگرچه هزینه اجاره و جابه‌جایی بیشتر شد، ولی این جابه‌جایی نقطه عطفی برای فعالیت‌های آموزشی ما شد که اکنون 18 سال است در آنجا متمرکز هستیم و خدا را شکر که تا این لحظه چراغ آموزش‌های فرهنگی و هنری را روشن نگه داشته‌ایم. خبرنگار: عجب، اینکه می‌گویند «آواز دهل از دور خوش است»، همین است. دکتر دهقان: بله، به قول حافظ: «شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین حایل / کجا دانند حال ما سبکباران ساحل‌ها»عوامل موفقیت آموزشگاه در کرج
از نظر شما، مهم‌ترین عامل یا عواملی که به موفقیت آموزشگاه شما در کرج کمک کرده‌اند، چه بوده‌اند؟ (به عنوان مثال، کیفیت آموزش، اساتید، ارتباط با صنعت، امکانات، رویکرد خاص آموزشی)
پاسخ: من معتقدم و باور دارم اولین رمز موفقیت افراد در درجه اول پشتکار آنهاست. پیرو صحبت‌هایی که در خصوص چالش‌های اولیه تأسیس آموزشگاه داشتیم، اگر من فردی با پشتکار کم بودم، حتماً در همان دو سال اول کنار می‌کشیدم، ولی با صبر و حوصله، پشتکار و اعتماد به نفس خوبی که داشتم، مسیر را ادامه دادم. در سال سوم احساس کردم مکان آموزشگاه درست جانمایی شده است. به تبلیغات محیطی با استفاده از بیلبوردها ادامه دادم.. به تدریج از اساتید صاحب‌نام سینما و تئاتر برای آموزش استفاده کردم. اگرچه هزینه آنها برای آموزشگاه سنگین بود، ولی من با کاستن از اولویت‌های دیگر توانستم هزینه‌ها را مدیریت کنم. کم‌کم آمار ثبت‌نام هنرجویان بالا می‌رفت. البته چون بالغ بر ۱۲ رشته در مجموعه دایر بود، بالاخره در هر رشته‌ای چند نفر ثبت‌نام می‌کردند و روی آمار کلی مؤثر بود. البته مدیریت آموزشی تعدد رشته‌ها، آن هم در سینما، کار سختی است، چون دسترسی و نظارت بر مربیان، دریافت بازخوردها و ارائه طرح درس‌ها برای این همه رشته، کار سختی است. اما داشتن تحصیلات آکادمیک در سینما، سوابق کاری و اجرایی مرتبط، فعالیت‌های حرفه‌ای و شناختی که از تک‌تک رشته‌ها و سوابق تدریسی داشتم، به من کمک کرد. طرح درس‌ها را خودم تنظیم و نظارت می‌کردم. بنابراین اگر خلاصه‌تر بگویم، در مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی و هنری، دانش آکادمیک، تجربه کاری مرتبط و پشتکار، بهترین پشتوانه یک مدیر برای تسلط و کنترل منابع و پروژه‌هاست. البته رویکردهای من به حوزه آموزش، در خصوص به‌کارگیری مربیان حرفه‌ای، تلفیق آموزش‌های آکادمیک با آموزش‌های تجربی و توجه به کیفیت آموزش، بسیار تأثیرگذار بود. صداقت در عمل و مشتری‌مداری به جلب اعتماد مردم بسیار کمک می‌کند و باید به منافع بلندمدت فکر کرد. این اصل را نباید فراموش کنیم: «مشتری ارباب ماست.»دوره‌ها و رویکرد آموزشی آموزشگاه
در حال حاضر، آموزشگاه شما چه دوره‌های آموزشی را ارائه می‌دهد؟ و آیا برنامه‌ای برای اضافه کردن دوره‌های جدید یا تخصصی‌تر دارید؟ (مانند کارگردانی، فیلمنامه‌نویسی، بازیگری، تدوین، فیلمبرداری، صداگذاری، جلوه‌های ویژه و…)
پاسخ: تقریباً همه رشته‌های سینما در مجموعه سینمایی اندیشه نو دایر هستند، به جز رشته مدیریت تولید و موسیقی فیلم که متأسفانه تقاضای مناسبی ندارند و اگر تقاضایی هم وجود داشته باشد، کلاس‌ها به صورت خصوصی دایر می‌شوند.رویکرد آموزشی شما چیست؟ آیا بیشتر بر جنبه‌های تئوریک تمرکز دارید یا عملی؟ و چگونه تعادلی بین این دو برقرار می‌کنید؟
پاسخ: همان‌طور که در صحبت‌های قبلی عرض کردم، رویکردم در حوزه آموزش، تلفیق آموزش‌های تئوری با آموزش‌های عملی و برقراری تناسب میان آنهاست، اما دنیای امروز، دنیای فنون و مهارت‌هاست و بخش آموزش‌های عملی در اولویت ماست. در غیر این صورت تفاوتی بین دانشگاه و آکادمی نخواهد بود و اگر امروز مردم برای یادگیری فنون و مهارت‌ها، آموزشگاه‌ها را ترجیح می‌دهند، دلیل آن آموزش‌های عملی، کاربردی و کوتاه‌مدت بودن آنهاست.انتخاب اساتید آموزشگاه
اساتید آموزشگاه شما بر چه اساسی انتخاب می‌شوند؟ و چه ویژگی‌هایی برای یک استاد موفق در حوزه سینما از نظر شما اهمیت دارد؟
پاسخ: اولویت اول من برای انتخاب اساتید، داشتن تحصیلات دانشگاهی مرتبط، سوابق تدریس حرفه‌ای، رزومه حرفه‌ای در حوزه تخصصی همان رشته و صلاحیت اخلاقی است. قبل از تنظیم قرارداد، یک نشست حرفه‌ای با اساتید و مربیان برای شناخت هرچه بیشتر از داشته‌های علمی و تجربی آنها برگزار می‌کنم و تقریباً در این نشست‌ها به نتیجه لازم برای همکاری یا عدم همکاری می‌رسم. اگر به اساتید و سوابق آنها در سایت آموزشگاه اندیشه نو نگاه کنید، تمام تلاشم بر این بوده است که صرفاً به معروف بودن افراد برای جذب اساتید توجه نداشته باشم، چون معتقدم معلم بودن یک مهارت ویژه است. ممکن است هنرمندی در رشته خودش توانایی بسیار بالایی برای ارائه حرفه ی خود داشته باشد، اما برای آموزش و انتقال تجربیات خود به فراگیران، فردی ضعیف باشد، چون پرورش استعداد در هنرجویان توسط مربیان، شبیه کاشتن دانه‌ای است که باید در شرایط مناسب رشد کند و سپس به محصول برسد، شرایط رشد فراهم شود و پرورش داده شود و سپس محصول بدهد که در اصطلاح مدیریت به آن بهره‌وری گفته می‌شود.همکاری با نهادهای سینمایی و جذب هنرجویان
آیا آموزشگاه شما با نهادهای سینمایی، کارگردانان یا تهیه‌کنندگان برای کارآموزی یا جذب هنرجویان برتر همکاری دارد؟ اگر بله، لطفاً توضیح دهید
پاسخ: بله، البته بیشتر با دوستان و همکارانی که با آنها، همکاری و شناخت بیشتری داریم. هنرجویان را به پروژه‌هایی می‌فرستیم که مجوز لازم برای تولید فیلم یا تئاتر داشته باشند. البته میزان تست‌های بازیگری به نسبت سال‌های قبل، به دلایل مختلف و کاهش تولید پروژه‌های سینمایی و تلویزیونی در چند سال اخیر، کاهش یافته است. متأسفانه چند سالی است بدنه تولید در سینما و تلویزیون دچار آسیب‌های اجتماعی شدید شده و روابط بر ضوابط غلبه کرده است، ولی ما سعی می‌کنیم با افرادی همکاری کنیم که به صلاحیت حرفه‌ای و اخلاقی آنها اطمینان داشته باشیم. در غیر این صورت ممکن است تمام زحمت‌هایی که در مرحله آموزش کشیده شده، به هدر رود. در تولید فیلم، بسیاری از دستیاران و عوامل تولید در انتخاب بازیگران نقش‌های کوچک و آماتوری، به برگزاری تست‌ها و فراخوان عمومی مبادرت می‌کنند و از افرادی که حتی دوره بازیگری ندیده‌اند، دعوت به همکاری می‌شود. شیوه گزینش‌ها گاهی غیرحرفه‌ای و گاهی فسادآور هم هستند. و در بسیاری از پروژه‌های فیلم‌سازی غیرحرفه‌ای، خرید و فروش نقش، دعوت به آموزش و دریافت شهریه و مواردی از این دست زیاد دیده می‌شود و گاهی اوقات فراخوان‌هایی برای تست‌ها بدون پشتوانه مالی یا مجوز لازم صورت می‌گیرد که در نهایت به تولید نمی‌رسد و سبب کلاهبرداری‌ها و مواردی از این دست می‌شود که باعث بی‌اعتمادی بسیاری از مردم به هنر بازیگری شده است. البته برای حل این مشکل و اتخاذ روش‌های حرفه‌ای برای استفاده از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها در رشته بازیگری، من طرحی را تهیه کرده‌ام و در سال ۱۳۹۴ با مسئول وقت دفتر توسعه فعالیت‌های سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان یک پیشنهاد ارائه کردم، ولی پیگیری لازم برای این ایده از طرف دفتر صورت نگرفت. این طرح بسیار جامع برای فارغ‌التحصیلان و هدایت آنها به پروژه‌های سینمایی است که لازمه اصلی آن طراحی دستورالعمل‌ها و مجاب کردن تهیه‌کنندگان برای به‌کارگیری هنرجویان و دانشجویان سینما از طریق برگزاری تست‌های تخصصی است.برنامه‌های جانبی آموزشگاه برای هنرجویان
به جز آموزش‌های اصلی، چه برنامه‌های جانبی دیگری برای هنرجویان خود دارید؟ (به عنوان مثال، برگزاری ورکشاپ‌ها، جلسات نقد فیلم، نمایش فیلم‌های کوتاه هنرجویان، شرکت در جشنواره‌ها)
پاسخ: اصلی‌ترین برنامه جانبی آموزشگاه، برگزاری کارگاه‌های تخصصی کوتاه‌مدت با حضور هنرمندان مطرح در حوزه بازیگری و کارگردانی است که از سال 1388 تاکنون به طور پیوسته اجرا شده است. استاد علیرضا خمسه، پوران درخشنده، مسعود آب‌پرور، نصرالله قادری، میرطاهر معصومی، امیر محمد صمصامی، میکائیل شهرستانی، سیروس همتی، افشین سنگ‌چاپ و… از هنرمندان صاحب‌نامی بودند که طی سال‌های متمادی برای برگزاری ورکشاپ‌های تخصصی با آموزشگاه سینمای اندیشه نو همکاری داشته‌اند. از دیگر برنامه‌های جانبی می‌توان به هدایت هنرجویان بازیگری برای بازدید از پروژه‌های سینمایی، نقد و تحلیل فیلم و اجرای نمایش پایان دوره اشاره کرد که تعداد زیادی از آنها در گروه بزرگسال و نوجوان به اجرای عمومی در تهران و کرج رفته‌اند. در بخش جشنواره نیز آموزشگاه با شرکت در دو جشنواره بزرگ آموزشگاه‌های سینمایی کشور، حائز چند رتبه برتر در رشته‌های بازیگری، عکاسی و گریم شده است.چالش‌های آموزشگاه در مواجهه با تغییرات فناوری
با توجه به تغییرات سریع در صنعت سینما و تکنولوژی‌های جدید، چالش‌های اصلی که در حال حاضر با آنها روبه‌رو هستید، کدامند؟ (به عنوان مثال، به‌روزرسانی تجهیزات، همگام شدن با فناوری‌های جدید، رقابت با سایر آموزشگاه‌ها)
پاسخ: تغییر یک امر بدیهی و نیروی محرکه رشد و توسعه است و تمام مشکلات جوامع عقب‌مانده از مقاومت آنها در برابر تغییرات به وجود می‌آید، چه در ابعاد سیاسی، اجتماعی و یا فرهنگی. یکی از مؤلفه‌های اصلی توسعه اجتماعی و فرهنگی، پذیرش تغییر و اصلاحات متناسب با تغییرات جهانی و بین‌المللی است. امروز شتاب تغییرات در دنیا آن‌قدر زیاد است که دقایق تعیین‌کننده هستند، تا چه رسد به روز و سال. مدیرانی که خود را با تغییرات و فناوری‌ها همگام نکنند، محکوم به شکست هستند. همان‌طور که عرض کردم، شتاب تغییرات در عصر کنونی به قدری زیاد است که نیازمند «مدیریت استراتژیک دانایی» است که از متأخرترین سبک‌های مدیریت در عرصه مدیریت علمی در جهان ماست. سینما و فرهنگ هم نه تنها از این تغییرات مستثنی نیستند، بلکه سینما به عنوان یک هنر مدرن، هر روز شاهد فناوری‌های جدید در حوزه آموزش و تولید است. امروزه فناوری‌های دیجیتال، کیفیت خدمات و تولید را بالا برده و با چالش‌های بزرگی مثل ظهور هوش مصنوعی در تولید محتوا در هنر سینما مواجه هستیم. متأسفانه به دلایل متعددی، چالش‌های جدید در مواجهه با رقبا در آموزشگاه‌های سینمایی چندان جدی گرفته نمی‌شود و شیوه‌های آموزش علوم سینمایی در آموزشگاه‌ها هنوز بر محوریت آموزش‌های سنتی استوار است و عوامل رقابتی کم‌ارزش مثل رقابت در میزان دریافت شهریه‌ها، عدم تناسب میزان آموزش با طول دوره‌ها و شهریه‌های دریافتی، وعده و وعیدهای دروغین در جذب هنرجویان و رؤیا‌فروشی به جای فروش خدمات، خلاصه می‌شود؛ نه کیفیت خدمات، شیوه‌های آموزش مدرن و مربیان و اساتید علمی، آکادمیک و به‌روز. البته لازمه همه آنها صدور مجوز به افراد ذی‌صلاح و قوانین بازدارنده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه نظارت بر فعالیت‌ها و رصد محتوای تبلیغاتی و برنامه‌های آموزشی است که در اینجا مجال بحث نیست.آینده آموزش سینما در ایران و کرج
به نظر شما، آینده آموزش سینما در ایران و به طور خاص در کرج چگونه خواهد بود؟ و آموزشگاه شما چه برنامه‌هایی برای تطبیق با این تغییرات دارد؟
پاسخ: ما هم به عنوان یک کشور و به عنوان یک کلان‌شهر، از تغییرات جهانی در عرصه‌های آموزش، به خصوص آموزش‌های سمعی و بصری، نمی‌توانیم دور بمانیم. اما همان‌طور که قبلاً عرض کردم، سینما به عنوان یک هنر مدرن با تغییرات جدی، هم در عرصه تولید و هم در عرصه آموزش، مواجه خواهد بود. آموزش‌های آنلاین، پلتفرم‌های جدید، ظهور نرم‌افزارهای حرفه‌ای دیجیتال با قابلیت کار در گوشی‌های همراه، تنوع هوش‌های مصنوعی و جایگاه محصولات سینمایی و سمعی بصری در عرصه آموزش و تولید، بر تعداد علاقه‌مندان این هنر و صنعت خواهد افزود. البته در سال‌های اخیر علاقه‌مندان برخی از رشته‌های سینمایی مثل بازیگری، فن بیان و گویندگی زیاد شده، به طوری که در آموزشگاه سینمایی اندیشه نو، ما کلاس‌های گروه بزرگسال و گروه نوجوان را در رشته بازیگری و فن بیان، جداگانه و متناسب با شرایط دو گروه سنی برگزار می‌کنیم. متأسفانه فضاهای فرهنگی و هنری مثل تماشاخانه‌ها و پاتوق‌های فرهنگی و هنری با کیفیت، هنوز در البرز به عنوان مکان‌هایی که علاقه‌مندان به هنر را دور هم جمع کنند، وجود ندارد. آنها نمی‌توانند نیازهای فرهنگی خود را با برنامه‌ریزی تأمین کنند و این ضعف ناشی از مدیریت و برنامه‌ریزی فرهنگی است که از سال‌های قبل به آن توجه نشده است. مثلاً ما وقتی به هنرجویان بازیگری توصیه می‌کنیم به دیدن نمایش‌های حرفه‌ای بروند، متأسفانه در کرج جایی ندارند و ناچار هستند برای این کار به تماشاخانه‌های تهران بروند که هزینه‌بر و وقت‌گیر است.مهم‌ترین هدف شما برای آینده آموزشگاه چیست؟ (به عنوان مثال، توسعه شعبه‌ها، تبدیل شدن به یک مرکز پژوهشی، تولید فیلم توسط هنرجویان)
پاسخ: از سال 94 به فکر توسعه آموزشگاه با تأسیس شعبه هایی در فردیس و مهرشهر بودم، ولی به دلایل مختلف منصرف شدم. آموزشگاه سینمایی مثل سایر مراکز آموزشی نیست که با روش‌های آموزشی، شهریه‌ها و حق‌التدریس‌های با نرخ‌های مشابه آموزشگاه‌های دیگر، تحت عنوان شعبه به اشخاص دیگر واگذار کنی. حضور فیزیکی مدیرمسئول در آموزشگاه، نظارت‌های کمی و کیفی، برنامه‌ریزی‌های استراتژیک و خلاقانه در مواجهه با رقبایی که از هیچ قواعد علمی و هنری و حتی قوانین مصوبه وزارت فرهنگ و ارشاد پیروی نمی‌کنند و فقط جذب و پذیرش به هر قیمتی برای آنان اولویت دارد، کار سختی است. نرخ مشخصی در مورد شهریه وجود ندارد و هر آموزشگاهی با توجه به حضور اساتید و طول دوره‌ها، شهریه‌های متفاوتی می‌گیرد. البته ظهور پدیده‌هایی مثل مراکز بدون مجوز و تبلیغات دروغین و رؤیا‌فروشان حرفه‌ای که علاقه‌مندان اندک سینما را از این مکان به آن مکان می‌کشانند، همه این‌ها دلایلی است که آموزشگاه‌های سینمایی به تعدد شعبه ها فکر نکنند، چون هم پرهزینه است و هم مخاطبان تحت تأثیر نوسانات فرهنگی و اجتماعی کم یا زیاد می‌شوند. من خودم یک پژوهشگر فرهنگ، هنر و رسانه هستم. خیلی دوست دارم آموزشگاه را به سمت پژوهش‌های سینمایی هم سوق دهم، اما متأسفانه حوزه پژوهش در سینما خیلی حرفه‌ای دنبال نمی‌شود. اگر این اتفاق می‌افتاد، در سال‌های اخیر شاهد ساخت فیلم‌های سینمایی پربارتری در حوزه مسائل اجتماعی و فرهنگی بودیم. اما با این حال، من سعی کردم کوتاهی نکنم و کتاب‌های زیر را تألیف کرده‌ام:- پیامدهای فرهنگی و اجتماعی رسانه‌های نوین بر روابط خانواده 1397
- اثرات فرهنگی و اجتماعی مهاجرت – با نگاهی به مهاجرت روستا به شهر –
- عناصر فیلمنامه‌نویسی روایی سال 1400
- رمان «برکه حیوانات» 1400
سالانه چند نفر در آموزشگاه شما ثبت‌نام می‌کنند؟
پاسخ: آمارهای ثبت‌نام همیشه در طول ماه‌ها و سال‌ها در نوسان بوده‌اند، اما حدوداً سالانه بین 300 تا 350 نفر در 11 رشته سینمایی که اکثریت آنها در مجموعه دایر هستند، ثبت‌نام می‌کنند. بیشتر ثبت‌نام‌کنندگان در رشته بازیگری بزرگسال و نوجوان هستند و درصد انصراف نهایتاً 3 تا 5 درصد بوده و در سال‌های مختلف متغیر بوده است. در آموزشگاه من سیستم مدیریت اداری به طور جدی حاکم است. آمارهای ثبت‌نام به تفکیک رشته‌ها، ماهانه و سالانه استخراج و مورد ارزیابی و تحلیل قرار می‌گیرند. جنسیت، سن و سال، سطح تحصیلات و حتی مناطقی که بیشترین ثبت‌نام از آنجا صورت گرفته است، تجزیه و تحلیل می‌شوند و خدا شکر آمارها با تفاوت‌هایی هرچند اندک، اما از سالی به سال دیگر رشد داشته و ارتقا یافته‌اند. حتی در دوران کرونا هم آمارهای ثبت‌نام ما به نسبت سال‌های قبل از آن رشد چشمگیری داشت.خروجی آموزشگاه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
پاسخ: از زمان تأسیس آموزشگاه در سال 1385 تاکنون، با احتساب آمار سالانه، حدود 4500 نفر در رشته‌های مختلف از آموزشگاه سینمایی اندیشه نو فارغ‌التحصیل شده‌اند. اگر رشته‌های مهارتی و بازیگری را از هم تفکیک کنیم، بیشترین متقاضی مربوط به حوزه بازیگری بوده است، ولی اشتغال در رشته‌های فنی و مهارتی بسیار بالاست. تقریباً 90 درصد فارغ‌التحصیلان رشته انیمیشن، تدوین، عکاسی و تصویربرداری جذب بازار کار می‌شوند. تعدادی از فارغ‌التحصیلان اکنون کارآفرین و مدیر مؤسسات فرهنگی هنری هستند. در بخش گریم، تعدادی نه تنها مجری گریم هستند، بلکه به درجه طراحان گریم ارتقا یافته‌اند. در بخش بازیگری، تعداد افراد موفق زیاد است، اما واقعاً رصد کردن همه فارغ‌التحصیلان کار سختی است، چون برخی مواقع شماره‌های تماس آنها تغییر می‌کند. اما من چند تا اسم می‌برم، مثل آقای نیما هاشمی که اکنون تهیه‌کننده، کارگردان و بازیگر هستند و فیلم‌های بلندی مثل ویلای موروثی و دارچین تلخ را در کارنامه خود دارند. خانم زهرا محمدی به عنوان بازیگری حرفه‌ای در تئاتر و سینما و تلویزیون مشغول هستند. البته قرار است از امسال لیست هنرجویان موفق که خروجی‌های آموزشگاه سینمایی اندیشه نو هستند، به تفکیک رشته‌ها از سایت اندیشه نو منتشر شود. البته این را هم متذکر شوم که موفقیت افراد مرهون زحمات خود آنهاست و مؤسسات آموزشی به عنوان راهنما و ایجاد انگیزه به آنها کمک می‌کنند، اما رقابت در عرصه بازیگری کمی سخت است و هنر بازیگری هنر زودبازده نیست. تبدیل شدن به چهره‌های معروف زمان‌بر است. احتمالاً در سال‌های آتی شاهد ظهور چهره‌های بیشتری خواهیم بود.برای گسترش حوزه خدمات آموزشی خود با نهادها یا سازمان‌های دیگری همکاری داشتید؟
پاسخ: بله، در اولین سال تأسیس آموزشگاه در سال 1385، مکاتبات مختلفی با روابط عمومی ادارات و سازمان‌های خصوصی و دولتی داشتم و در بسیاری از موارد موفق به همکاری شدیم؛ مثل اداره کل تربیت بدنی البرز، شرکت ایران خودرو، سرپرستی بانک ملی البرز، تعدادی از مدارس غیرانتفاعی و تعدادی شرکت‌های خصوصی برای آموزش فن بیان و مهارت‌های ارتباطی. اما بیشتر تمرکز من بر مکاتبات و درخواست همکاری با معاونت‌های فرهنگی ادارات کل آموزش و پرورش استان بوده که همیشه معاونت‌های فرهنگی و پرورشی استقبال خوبی از طرح‌ها و برنامه‌های من داشتند، ولی متأسفانه در حوزه اجرا موانع اداری بسیاری وجود داشت که به سرانجام نمی‌رسید. آموزش‌های سمعی و بصری، به خصوص تربیت گروه‌های تئاتری در مدارس و به‌کارگیری آن در حوزه آموزش درس‌هایی مثل تاریخ، علوم دینی، جامعه‌شناسی، مسائل تربیتی و… با استفاده از متون همان دروس، تحول عظیمی در شیوه‌های سنتی آموزش و پرورش ایجاد می‌کند که متأسفانه راهکارهای لازم برای الزام چنین آموزش‌هایی به نتیجه نرسیده است. آموزش‌های آینده بیشتر بر محور سمعی و بصری خواهد بود و آموزش هنرهایی چون تدوین و انیمیشن برای نوجوانان از جذابیت بیشتری برخوردار است و دانش‌آموزان مهارت‌محور رشد می‌کنند.آموزش فن بیان و مهارت‌های ارتباطی
آموزش فن بیان و مهارت‌های ارتباطی برای بسیاری از مربیان و معلمان و دانش‌آموزان امری حیاتی است. اما بارها با ما تماس می‌گیرند و عمدتاً به دلیل هزینه‌ها به سرانجام نمی‌رسد. اگر مربیان و معلمان ما از فنون بیان و مهارت‌های ارتباطی برخوردار باشند و با مراکز حرفه‌ای و آکادمیک برای آموزش همکاری کنند، قطعاً بهره‌وری آموزش‌های آنان چندین برابر خواهد شد. بسیاری از دانش‌آموزانی که مشکلات بیان و ضعف اعتماد به نفس دارند و از طریق خانواده‌ها به مرکز ما مراجعه می‌کنند، پس از تست و ارزیابی‌های لازم، به نتایجی دست یافتیم که به چند مورد از آنها اشاره می‌کنم:- بسیاری از دانش‌آموزان با شعر و ادبیات بیگانه هستند؛ در نتیجه وضوح بیان و ریتم بیانی ندارند و لحن‌های گفتاری یک‌دست دارند.
- استفاده زیاد از فضای مجازی آنها را به سمت درون‌گرایی سوق داده و مهارت‌های ارتباطی ضعیفی دارند.
- کاهش رفت‌وآمدهای خویشاوندی، مشارکت‌های گروهی و بحث و تبادل نظر، بچه‌ها را ضعیف نموده و سبب کاهش اعتماد به نفس و افزایش خجالت و کم‌رویی آنان شده است. اکثر خانواده‌ها اذعان دارند بچه‌هایشان از صحبت کردن در جمع امتناع دارند. بنابراین یکی از نهادهای بزرگ آموزشی که می‌تواند در این زمینه با آکادمی‌های سینمایی ارتباط مؤثر داشته باشد، آموزش و پرورش است.
چه توصیه‌ای برای جوانانی که علاقه‌مند به ورود به دنیای سینما و یا تأسیس یک آموزشگاه هنری هستند، دارید؟
پاسخ: دنیای امروز، دنیای فنون و مهارت‌هاست و سینما رسانه‌ای است که تلفیقی از هنر و صنعت است. کسانی که به دنیای هنر سینما پا می‌گذارند باید هم هنرمند باشند و هم صنعتگر خوب، هم مهارت‌محور باشند و هم هنرمند و خلاق. وقتی نام سینما برده می‌شود، تصور عامه مردم به سمت بازیگری یا کارگردانی می‌رود، اما سینما شاخه‌های متعددی دارد؛ مثل تدوین، فیلمنامه‌نویسی، تصویربرداری، انیمیشن‌سازی، صدابرداری، موسیقی فیلم، جلوه‌های ویژه، دستیاری کارگردان، گریم سینمایی، طراح صحنه، منشی صحنه، مدیریت تولید و… که هرکدام از آنها دنیایی از هنر و مهارت است. سینما یک هنر جذاب است، اما تا زمانی که تجارب کافی نداشته باشید، لذت آن زیاد قابل لمس نیست. جوانان عزیز، سعی کنند قبل از ورود به سینما حتماً از کارشناسان امر مشاوره بگیرند. بسیار دیده شده دانشجویان رشته سینما بعد از ورود به دوره‌های آموزشی، در ترم‌های دوم و سوم تازه جایگاه شغلی رشته خود را می‌شناسند و گاهی سختی کار سبب می‌شود از تحصیل انصراف بدهند. ورود با اوهام و خیالات به سینما فقط وقت‌کشی است. بعضی‌ها فکر می‌کنند اگر مدرک لیسانس یا فوق‌لیسانس در سینما بگیرند، حتماً به خاطر دانش و اطلاعات‌شان بلافاصله جذب بازار کار می‌شوند، در صورتی که این‌گونه نیست. فرد دارای مدرک فوق‌لیسانس یا لیسانس سینما ممکن است بعد از فارغ‌التحصیلی جذب گروه مدرسین دانشگاه‌ها و پروژه‌های تحقیق و پژوهش بشود، اما تا زمانی که در دنیای تجربه‌های فیلم‌سازی آثار حرفه‌ای خلق نکند، کسی به او اعتماد نمی‌کند و کارگردانی یک فیلم سینمایی را به او نمی‌سپارد.، چون هزینه‌های بالای تولید فیلم از یک طرف و جذب مخاطب و فروش گیشه مسئله دیگری است که یک تهیه‌کننده حرفه‌ای برای فروش فیلم به دنبال آن است که افراد صاحب‌نام و شناخته‌شده را برای پروژه فیلم‌سازی خود جذب کند، نه یک فرد کم‌تجربه و ولو با تحصیلات آکادمیک. دانشجویان و هنرجویان کارگردانی باید با صبر و حوصله ساخت فیلم‌های کوتاه را شروع کرده، سپس با دستیاری در فیلم‌های بلند و کسب تجربه در صحنه، آرام‌آرام به سمت سینمای حرفه‌ای حرکت کنند؛ در غیر این صورت باید منتظر شکست پروژه‌های خود باشند. در دنیای بازیگری و سایر شاخه‌های سینمایی هم همین‌طور است. برای هنرجویان بازیگری توصیه من این است: ابتدا تجربه حرفه‌ای بازیگری را در هنر تئاتر به دست بیاورند، بعد به دنیای سینما و تلویزیون پا بگذارند. و این تنها تجربه یا توصیه من نیست، بلکه توصیه همه بازیگران حرفه‌ای و صاحب‌نام در عرصه بازیگری است.از نظر شما به عنوان یک مدیرمسئول باسابقه که چالش‌های بیشتری را تجربه کردید و شناخت بیشتری از آموزشگاه‌ها دارید، مشکلات اساسی آموزشگاه‌های سینمایی کشور چیست؟
پاسخ: ما به عنوان مدیران آموزشگاه‌های سینمایی و کارآفرینان فرهنگ و هنر که بخشی از وظایف و خدمات دولت را انجام می‌دهیم، مشکلات متعددی داریم که به چند مورد اشاره می‌کنم.- پس از بیست سال تلاش ما و همکاران و پیگیری‌های دفتر مطالعات و دانش سینمایی، تازه در خرداد ماه 1404 آموزشگاه‌های سینمایی به عنوان یک صنف شناخته شده‌اند که جای بسی تأسف است.
- متأسفانه بخش تصدی‌گری دولت هنوز در آموزش‌های هنری و سینمایی کم نشده و در بسیاری از موارد، خود ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی و مراکز تابعه مثل فرهنگسراها و کانون‌های هنری وابسته، مبادرت به جذب و پذیرش هنرجو در رشته‌های مختلف سینمایی می‌کنند و با استفاده از امکانات دولتی و دریافت هزینه‌های کمتر، بزرگ‌ترین رقیب برای آموزشگاه‌های سینمایی محسوب می‌شوند که خلاف اصل تولی‌گری دولت است.
- نهادهای موازی فرهنگی مثل معاونت‌های فرهنگی شهرداری‌ها و فرهنگسراهای وابسته یا سازمان تبلیغات اسلامی، با برگزاری دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدت و با استفاده از امکانات دولتی و هزینه‌های خیلی پایین، بر جذب و پذیرش هنرجویان آموزشگاه‌های سینمایی تأثیر بسیار می‌گذارند.
- تعدد مراکز صدور مجوز آموزشگاه‌های سینمایی که علاوه بر سازمان فنی و حرفه‌ای، در خود معاونت‌های هنری و سازمان سینمایی نیز وجود دارد و هماهنگی لازم برای صدور مجوز در آنها وجود ندارد. معاونت هنری مجوز آموزش بازیگری تئاتر و سازمان سینمایی مجوز آموزشگاه سینمایی می‌دهد.
- و یکی از اصلی‌ترین نهادهایی که به طور موازی بر پذیرش هنرجویان آموزشگاه‌های سینمایی تأثیر گذاشته و خدمات آموزشی ما را دچار نوسانات شدید کرده، سازمان فنی و حرفه‌ای است که با ایجاد بخش فرهنگ و هنر در مأموریت آموزشی خود، بسیاری از رشته‌های سینمایی را آموزش می‌دهد و این موضوع علی‌رغم جلسات متعدد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از سال 1378 تاکنون به نتیجه نرسیده است. به طوری که تفاهم‌نامه همکاری با آموزش و پرورش در قالب خدمات رایگان آموزش‌های هنری و سینمایی انجام شده و ضربه بزرگی را به آموزشگاه‌های سینمایی وارد کرده است که برخلاف اصل کاهش تصدی‌گری دولت در بخش خدمات عمومی و آموزشی است.
در پایان، اگر نکته یا پیامی برای علاقه‌مندان به سینما و یا خانواده‌های آنها دارید، بفرمایید؟
پاسخ: به عنوان یک دانش‌آموخته رشته سینما که در اکثر گرایش‌های رشته سینما تجربه عملی دارم و همچنین به عنوان یک مدیر فرهنگی و هنری که سال‌هاست در این عرصه فعال هستم، به همه علاقه‌مندان رشته سینما در همه گرایش‌های آن توصیه می‌کنم:- قبل از ورود به این رشته‌ها حتماً در خصوص رشته مورد علاقه خود و جایگاه شغلی آن اطلاعات لازم را کسب کنید. (حتماً با کارشناسان و خبرگان تحصیل‌کرده سینما مشاوره کنید.)
- تجربیات هنری زمانی لذت‌بخش خواهد بود که احساس کنید تجربه بیشتری دارید، پس حتماً برای کسب تجارب بیشتر صبر و حوصله داشته باشید.
- همه هنرها زودبازده نیستند. برای بهره‌وری از محصولات و تجربیات هنری، پشتکار و انگیزه داشته باشید.
- آموزش، مفهومی است به وسعت کهکشان‌ها. در مراکز معتبر و زیر نظر آموزگاران شایسته، هنرآموز باشید.
- قبل از ورود به هنر مورد علاقه خود، بیوگرافی هنرمندان موفق آن رشته را مطالعه کنید.
- با گسترش فناوری‌ها در حوزه هنر، اعتمادبه‌نفس خود را از دست ندهید. خلاقیت مختص انسان‌هاست و با خلاقیت بر همه چیز غالب می‌شوید.