پویانمایی و انیمیشن (Animation)
پویانمایی یا همان انیمیشن (Animation)، فرایند ایجاد توهم حرکت و تغییر بهوسیله انیمیشن، نمایش سریع یک سلسله از تصاویر ثابت است که تفاوت جزئی با هم دارند و تصور میشود که این توهم – بهطور کلی تصاویر متحرک – به خاطر پدیده Phi باشد.انیماتور کیست؟
انیماتورها، هنرمندانی هستند که در ساخت انیمیشن تخصص دارند. Animation میتواند بهوسیله یک رسانه آنالوگ، ورقهای پویانما، فیلم تصاویر متحرک، نوار ویدئو و رسانههای دیجیتال مانند فرمتهای GIF، Flash و ویدئوی دیجیتالی، ضبط کرد. برای نشان دادن انیمیشن، از یک دوربین دیجیتالی، کامپیوتر یا پروژکتور و تکنولوژیهای جدیدی که تولید شدهاند، استفاده میشود. روشهای پویانمایی شامل متد ساخت انیمیشن سنتی و متدهای انیمیشنسازی استاپ موشن از اشیای دو بعدی یا سه بعدی، برشهای کاغذی، عروسک و پیکرهای سفالی است. تصاویر بهطور سریع و پشت سر هم، معمولاً با ۲۴، ۲۵، ۳۰ یا ۶۰ فریم در ثانیه، نشان داده میشوند.
انیمیشن زیر از ۶ فریم تشکیل شده است که در بالا نشان داده شده است
تاریخچه پویانمایی و انیمیشن
نمونههای اولیه از تلاش برای ثبت پدیده حرکت در تصاویر ثابت را میتوان در نقاشیهای غارهای دوران پارینهسنگی یافت که حیوانات اغلب دارای چندین دست و پا هستند و در حالتهای مختلف نشان داده شدهاند که مقصود از آنها بهوضوح، رساندن حس حرکت است. یک جام سفالی که در شهر سوخته ۵۲۰۰ ساله در جنوب شرقی ایران کشف شد، احتمالاً قدیمیترین نمونه از انیمیشن را نشان میدهد. این جام دارای ۵ تصویر متوالی است که یک بز کوهی ایرانی را نشان میدهد که در حال پرش برای خوردن برگهای یک درخت است. در اسناد باستانی چینی، به حرکت پیکرها در فضا اشاره داشته باشند. دستگاههایی اشاره شده است که گفته میشود به پیکرهای انسان یا حیوان «حس حرکت کردن میدهند». این گزارشها مبهم هستند و ممکن است تنها به حرکت پیکرها در فضا اشاره داشته باشند.
سینماتوگراف، یک دستگاه بود که از یک پروژکتور، پرینتر و دوربین تشکیل شده بود و تصاویر متحرک را روی یک صفحه نشان میداد که توسط اولین فیلمسازان تاریخ یعنی آگوست و لوئیس لومیر در سال ۱۸۹۴ اختراع شد. اولین تصویر متحرک (روی پرده) در فرانسه توسط چارلز امیلی ریناد ساخته شد که یک معلم علوم فرانسوی بود. ریناد دستگاه Praxinoscope را در سال ۱۸۷۷ و Théâtre Optique را در دسامبر ۱۸۸۸ ساخت. در ۲۸ اکتبر ۱۸۹۲، وی اولین انیمیشن به نام Pauvre Pierrot را در موزه Grévin پاریس در معرض نمایش عموم قرار داد. این فیلم همچنین اولین نمونه استفاده از سوراخهای فیلم بود. فیلمهای او عکاسی نشده بودند، بلکه مستقیماً روی نوار شفاف کشیده شده بودند. در سال ۱، بیش از ۵۰۰.۰۰۰ نفر از این نمایشها دیدن کردند.
خالق اولین فیلم انیمیشنی عروسکی (The Beautiful Lukanida – ۱۹۱۲) کارگردان روستبار (اصالتاً لهستانی) ولادیسلاو استارویچ بود که با نام لادیسلاس استارویچ شناخته شده بود. انیمیشنهای دقیقتری که طی آن یک تیم از انیماتورها هر فریم را با پسزمینه و شخصیتها بهطور دستی میکشیدند، انیمیشنهای Little Nemo (1911)، Gertie the Dinosaur (1914) و The Sinking of the Lusitania (1918) بودند که توسط وینزور مککی، یک کاریکاتوریست موفق روزنامه، کارگردانی شده بودند.
در طی دهه ۱۹۱۰، تولید فیلمهای کوتاه انیمیشنی که عموماً به آنها «کارتون» گفته میشود، تبدیل به صنعتی مجزا شد و کارتونهای کوتاه برای نمایش در تئاترهای سینمایی تولید میشدند. موفقترین تولیدکننده در آن زمان جان راندولف بری نام داشت که به همراه انیماتور ارل هورد، فرایند انیمیشن روی طلق را ابداع کرد که تا انتهای آن دهه بر صنعت انیمیشن سلطه داشت.
El Apóstol یک فیلم انیمیشنی آرژانتینی در سال ۱۹۱۷ بود که با روش برشهای کاغذ ساخته شده بود و اولین فیلم انیمیشنی بلند دنیا شناخته میشود. متأسفانه یک آتشسوزی در استودیوی فردریکو ویل، تولیدکننده آن، باعث از بین رفتن تنها کپی El Apóstol شد و اکنون یک فیلم از دست رفته محسوب میگردد.
در سال ۱۹۵۸، هانا باربارا انیمیشن Huckleberry Hound را عرضه کرد، اولین برنامه تلویزیونی نیمساعته که کاملاً به صورت انیمیشنی بود. انیمیشن کامپیوتری از زمان Toy Story (1995) محبوبیت پیدا کرده است. اولین فیلم انیمیشنی بلند که کاملاً با استفاده از این تکنیک ساخته شد. در سال ۲۰۰۸، بازار انیمیشن ۶۸.۴ میلیارد دلار ارزش داشت.
از اواسط دهه ۲۰۱۰، انیمیشن به عنوان یک هنر و صنعت به رشد خود ادامه میدهد، زیرا پروژههای انیمیشنی خوشساخت میتوانند توجه مخاطبان را از سراسر دنیا با هر سن و جنسیتی به خود جلب کنند. فیلمهای انیمیشنی بلند در بازه زمانی ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۳، بالاترین سود (حدود ۵۲ درصد) را از میان تمام ژانرهای سینمایی داشتند.
تکنیکهای پویانمایی و انیمیشن
انیمیشن سنتی (Traditional Animation)
انیمیشن سنتی (به عنوان انیمیشن روی طلق یا انیمیشن طراحی شده با دست هم شناخته میشود)، فرایند مورد استفاده برای ساخت اکثر فیلمهای انیمیشنی قرن بیستم بود. هر یک از فرمهای یک فیلم انیمیشنی سنتی، نقاشیهایی هستند که روی کاغذ کشیده شدهاند و از آنها عکس گرفته شده است. برای ایجاد تصور حرکت، هر یک از نقاشیها تفاوتی جزئی با نقاشی قبلی دارد. نقاشیهای انیماتورها را روی کاغذهای استات شفاف به نام طلق رسم یا فتوکپی میکنند که با رنگها یا سایههای مشخص شده، در سمت مخالف خطوط آنها را رنگآمیزی میکنند. از طلقهای تکمیلشده کاراکتر، یکییکی در مقابل یک پسزمینه رنگی با استفاده از یک دوربین مخصوص به نام rostrum camera عکس میگیرند و روی فیلم متحرک قرار میدهند.
فرایند پویانمایی سنتی طلقی در اوایل قرن بیستویکم منسوخ شد. امروزه، نقاشیها و پسزمینههای انیماتورها داخل کامپیوتر اسکن میشوند یا مستقیماً داخل کامپیوتر رسم میشوند. از برنامههای نرمافزاری مختلف برای رنگآمیزی نقاشیها و شبیهسازی حرکت دوربین و افکتها استفاده میشود.
از قطعه انیمیشنی نهایی روی یکی از رسانههای تحویلی مثل فیلم ۳۵ میلیمتری سنتی و رسانههای جدیدتر ویدئوی دیجیتالی خروجی گرفته میشود. ظاهر انیمیشن طلقی سنتی هنوز حفظ میشود و کار انیماتورهای شخصیتها در ۷۰ سال گذشته تقریباً تغییری نکرده است. برخی از تولیدکنندههای انیمیشن از اصطلاح ترادیجیتال (tradigital) برای توصیف انیمیشن طلقی که با کمک تکنولوژیهای کامپیوتری ساخته میشود، استفاده میکنند.
مثالهایی از فیلمهای انیمیشنی بلند سنتی شامل Pinocchio (ایالات متحده، 1940)، Animal Farm (انگلیس، 1954)، The Illusionist (انگلیس-فرانسه، 2010) هستند. فیلمهای انیمیشنی سنتی که با کمک تکنولوژی کامپیوتری ساخته شدهاند شامل The Lion King (ایالات متحده، 1994)، The Prince of Egypt (ایالات متحده، 1998)، Akira (ژاپن، 1988)، Spirited Away (ژاپن، 2001)، The Triplets of Belleville (فرانسه، 2003) و The Secret of Kells (ایرلند، فرانسه، بلژیک، 2009) هستند.
انیمیشن کامل (Full Animation)
به فرایند تولید فیلمهای انیمیشنی سنتی با کیفیت بالا گفته میشود که حاوی نقاشیهای دقیق و حرکات باورپذیر و انیمیشن روان هستند. فیلمهای کاملاً انیمیشنی را میتوان به چندین سبک ساخت، از کارهای انیمیشنی واقعگرایانه استودیوی والت دیزنی گرفته (The Little Mermaid، Beauty and the Beast، Aladdin، The Lion King) تا سبکهای کارتونی استودیوی برادران وارنر. بسیاری از فیلمهای انیمیشنی بلند دیزنی و همچنین فیلمهای غیر دیزنی، نمونه انیمیشن کامل هستند، مانند The Secret of NIMH (ایالات متحده، 1982)، The Iron Giant (ایالات متحده، 1999) و Nocturna (اسپانیا، 2007).انیمیشن محدود (Limited Animation)
این فرایند شامل استفاده از نقاشیهایی با جزئیات کمتر و با سبک خاصی است که شیوه حرکات هم در آنها معمولاً تکهتکه یا غیر روان است. انیمیشن محدود که توسط هنرمندان استودیوی آمریکایی United Productions of America پایهگذاری شد، میتواند به عنوان یک سبک برای بیان هنری خاص مورد استفاده قرار گیرد، مانند Gerald McBoing-Boing (ایالات متحده، 1951)، Yellow Submarine (انگلیس، 1968) و انیمههای تولید شده در ژاپن. هرچند، کاربرد اصلی آن، تولید محتوای انیمیشنی مقرونبهصرفه برای رسانه و تلویزیون (آثار استودیوهای Hanna-Barbera، Filmation و دیگر استودیوهای تلویزیونی) و بعداً اینترنت (انیمیشنهای وب) بوده است.روتوسکوپی (Rotoscoping)
روتوسکوپی (Rotoscoping) تکنیکی است که توسط مکس فلایشر در سال ۱۹۱۷ ابداع شد و طی آن انیماتورها روی حرکات زنده را فریم به فریم طراحی میکنند. فیلم منبع را میتوان مستقیماً از روی خطوط حاشیه بازیگران روی نقاشیهای انیمیشنی کپی کرد، مانند انیمیشن The Lord of the Rings ایالات متحده، ۱۱۹۷۸ یا به صورت یک سبک خاص یا معنایی استفاده کرد، مانند Waking Life ایالات متحده، ۲۰۰۱) و A Scanner Darkly ایالات متحده، (۲۰۰۶). چند نمونه دیگر شامل Fire and Ice ایالات متحده، ۱۹۸۳)، Heavy Metal (1981) و Aku no Hana (2013) است.
انیمیشن / بازی زنده (Live-action/animation)
تکنیکی است که شخصیتهای طراحیشده به صورت دستی را با فیلمها یا بازیگران زنده ترکیب میکند. یکی از موارد مصرف اولیه آن در Koko the Clown بود که شخصیت کوکو روی فیلم زنده کشیده شده بود. نمونههای دیگر شامل Who Framed Roger Rabbit ایالات متحده، ۱۹۸۸، Space Jam ایالات متحده، ۱۹۹۶ و Osmosis Jones ایالات متحده، ۲۰۰۱) است.![]()
انیمیشن استاپ موشن
انیمیشن استاپ موشن (Stop-motion animation) انیمیشنی است که با دستکاری اشیای واقعی و عکاسی از آنها به صورت فریم به فریم برای ایجاد حس حرکت، ساخته میشود. انواع انیمیشنهای استاپ موشن مختلفی وجود دارد که معمولاً طبق وسیله مورد استفاده برای ساخت انیمیشن نامگذاری میشوند. نرمافزار کامپیوتری برای ساخت چنین انیمیشنی بهطور وسیع در دسترس است، هرچند انیمیشن استاپ موشن سنتی نسبت به انیمیشن کامپیوتری کنونی، معمولاً هزینه کمتری دارد و تولید آن به زمان کمتری نیاز دارد.انیمیشن عروسکی (Puppet animation)
انیمیشن عروسکی عموماً شامل عروسکهای استاپ موشن است که در یک محیط ساختگی حرکت میکنند که با تعامل با دنیای واقعی در سبک انیمیشن مدلی تضاد دارد. عروسکها عموماً داخلشان یک میله فلزی یا آرماتور دارند تا ثابت به مانند و حرکتشان به حرکت مفاصل محدود شود. نمونههای آن شامل The Tale of the Fox (فرانسه، ۱۹۳۷)، The Nightmare Before Christmas (ایالات متحده، ۱۹۹۳)، Corpse Bride (2005)، Coraline (ایالات متحده، ۲۰۰۹)، فیلمهای جیری تیرانکا و سریال تلویزیونی انیمیشنی بزرگسال Robot Chicken (ایالات متحده، از ۲۰۰۵ تاکنون) است.
انیمیشن Puppetoon
انیمیشن Puppetoon که توسط تکنیکهای ایجاد شده توسط جورج پال ساخته میشود، به انیمیشنهای عروسکی گفته میشود که طی آن به جای تغییر دادن یک عروسک، برای هر فریم از یک عروسک مجزا استفاده میکنند.انیمیشن گلی (Clay animation)
انیمیشن گلی (Clay animation) یا پلاستیکی (اغلب به آن Claymation گفته میشود که البته یک نام تجاری است). در این سبک از پیکرهایی استفاده میشود که از گل یا مواد انعطافپذیر دیگر ساخته شدهاند تا یک انیمیشن استاپ موشن ساخته شود. پیکرها ممکن است در داخلشان سیم یا آرماتور داشته باشند، مانند انیمیشن عروسکی، که میتوان آنها را تغییر داد تا شکلهای مختلفی ایجاد کنند. اما همچنین میتوان آنها را کاملاً از گل ساخت، مانند فیلمهای بروس بیکفورد که موجودات گلی به اشیای مختلفی تبدیل میشوند. نمونههای آثار انیمیشنی گلی شامل The Gumby Show (ایالات متحده، ۱۹۵۷ – ۱۹۶۷)، فیلمهای کوتاه Morph (انگلیس، ۱۹۷۷ – ۲۰۰۰)، فیلمهای کوتاه Wallace and Gromit (انگلیس، از سال ۱۹۸۹)، Dimensions of Dialogue (چکسلواکی، ۱۹۸۲) اثر ژان اشونکمایر، The Trap Door (انگلیس، ۱۹۸۴). فیلمها شامل Wallace & Gromit: The Curse of the Were-Rabbit، Chicken Run و The Adventures of Mark Twain هستند.![]()
انیمیشن Strata-cut
انیمیشن Strata-cut یک نوع انیمیشن گلی است که طی آن یک تکه گل دراز شبیه نان را از داخل با تصاویر مختلف پر میکنند، آن را به ورقههای نازک برش میزنند و دوربین از انتهای تکه خمیر برای هر فریم عکس میگیرد که در نهایت به حرکت تصاویر داخلی آن میانجامد.انیمیشن برش کاغذی (Cutout animation)
انیمیشن برش کاغذی (Cutout animation) یک نوع انیمیشن استاپ موشن است که با حرکت دادن تکههای دو بعدی کاغذ یا پارچه تولید میشود. نمونههایی از آن شامل سری انیمیشنهای Monty Python’s Flying Circus (انگلیس، ۱۹۶۹ – ۱۹۷۴) اثر تری گیلیام، Fantastic Planet (فرانسه/چکسلواکی، ۱۹۷۳)، Tale of Tales (روسیه، ۱۹۷۹)، قسمت اول سریال کمدی تلویزیونی South Park (ایالات متحده، ۱۹۹۷) و موزیک ویدئوی Live for the moment از گروه Verona Riots.انیمیشن سایهای (Silhouette animation)
انیمیشن سایهای (Silhouette animation) یک نوع انیمیشن برش کاغذی است که در آن شخصیتها دارای نور پسزمینه هستند و تنها به صورت سایه دیده میشوند. نمونههای آن شامل The Adventures of Prince Achmed (جمهوری وایمار (آلمان)، ۱۹۲۶) و Princes et princesses (فرانسه، ۲۰۰۰) است.انیمیشن مدلی (Model animation)
انیمیشن مدلی (Model animation) یک نوع انیمیشن استاپ موشن است که در دنیای واقعی اتفاق میافتد. معمولاً از تکنیکهای Intercutting، افکتهای matte و split screens استفاده میشود تا شخصیتها یا اشیای استاپ موشن را با بازیگران و صحنههای واقعی ترکیب کنند. نمونههایی از آن شامل آثار Ray Harryhausen در فیلمهای Jason and the Argonauts (1963) و King Kong (1933) اثر Willis H. O’Brien است.گو موشن (Go motion)
گو موشن (Go motion) یک نوع انیمیشن مدلی است و از تکنیکهای مختلفی برای ایجاد افکت motion blur بین فریمهای فیلم استفاده میکند که در استاپ موشن سنتی وجود ندارد. این تکنیک توسط شرکت Industrial Light & Magic و فیل تیپت ابداع شد تا صحنههای جلوههای ویژه برای فیلم The Empire Strikes Back (1980) ساخته شود. یک نمونه دیگر، اژدهایی به نام Vermithrax از فیلم Dragonslayer (1981) است.انیمیشن اشیا (Object animation)
انیمیشن اشیا (Object animation) اشاره به استفاده از اشیای بیجان عادی به جای اشیای ساختگی در انیمیشن استاپ موشن دارد.![]()
انیمیشن گرافیکی (Graphic animation)
در این روش از گرافیکی بصری غیرترسیمی (عکس، برشهای روزنامه و مجله و غیره) استفاده میشود که گاهی اوقات فریم به فریم تغییر داده میشوند تا حرکت ایجاد کنند. گاهی اوقات تصویر گرافیکی ثابت میماند و دوربین استاپ موشن حرکت داده میشود تا صحنه روی صفحه خلق شود.بریک فیلم (Brickfilm)
بریک فیلم (Brickfilm) یک زیرمجموعه از پویانمایی اشیا است که در آن از لگو یا دیگر اسباببازیهای آجری برای ساخت انیمیشن استفاده میشود. این نوع انیمیشنها اخیراً به خاطر ظهور سایتهای به اشتراکگذاری ویدئو، YouTube و دوربینها و نرمافزارهای انیمیشنسازی ارزانقیمت، محبوبیت زیادی پیدا کردهاند.![]()
پیکسلیشن (Pixilation)
پیکسلیشن (Pixilation) شامل استفاده از انسانهای واقعی به عنوان شخصیتهای استاپ موشن است. این کار اجازه خلق افکتهای سورئال مانند غیب شدن و ظاهر شدن را میدهد و افراد میتوانند روی زمین سر بخورند و افکتهای دیگر. نمونههای پیکسلیشن شامل فیلمهای کوتاه The Secret Adventures of Tom Thumb و Angry Kid است.انیمیشن کامپیوتری
انیمیشن یا پویانمایی کامپیوتری شامل انواعی از تکنیکهاست که طی آنها انیمیشن به صورت دیجیتالی توسط کامپیوتر ساخته میشود. تکنیکهای انیمیشن دو بعدی معمولاً روی دستکاری تصاویر متمرکز میشوند، درحالیکه در تکنیکهای سهبعدی معمولاً دنیاهای مجازی ساخته میشود که شخصیتها و اشیا در آنها با هم تعامل میکنند. با انیمیشن سهبعدی میتوان تصاویری ساخت که از دید بیننده واقعی به نظر برسند.انیمیشن دو بعدی
تصاویر انیمیشنی دو بعدی روی یک کامپیوتر با استفاده از گرافیک Bitmap یا با استفاده از گرافیک Vector ساخته یا ویرایش شدهاند. این شامل ورژن اتوماتیک تکنیکهای انیمیشنسازی سنتی، interpolated morphing، onion skinning و interpolated rotoscoping است. انیمیشن دو بعدی کاربردهای زیادی دارد، مانند انیمیشن کامپیوتری آنالوگ، انیمیشن فلش و انیمیشن پاورپوینت. سینماگرافها، تصاویر ثابت به صورت فایل GIF متحرک هستند که قسمتی از آن متحرک شده است.
Final line advection animation
Final line advection animation یک تکنیک است که در انیمیشن دو بعدی مورد استفاده قرار میگیرد تا به هنرمندان و انیماتورها نفوذ و کنترل بیشتری روی محصول نهایی بدهد، زیرا تمام کارها در یک قسمت انجام میگیرد. جان کارس که درباره استفاده از این تکنیک در انیمیشن Paperman صحبت میکرد، اظهار کرد که انیماتورهای ما میتوانند موضوعات را تغییر دهند، اگر بخواهند لایه CG را پاک کنند و مشخصات دست را تغییر دهند.![]()
انیمیشن (پویانمایی) سه بعدی
انیمیشن سه بعدی بهطور دیجیتالی توسط یک انیماتور مدلسازی و دستکاری میشود. انیماتور معمولاً با ایجاد یک Mesh چندضلعی سهبعدی شروع میکند تا آن را تغییر دهد. یک Mesh عموماً شامل رأسهای زیادی است که توسط خطوط و صفحات به هم متصل شدهاند که نمای ظاهری یک فرم را به شیء یا محیط سهبعدی میدهد. گاهی اوقات به Mesh یک ساختار اسکلتی دیجیتالی داخلی به نام آرماتور داده میشود که میتوان با آن Mesh را کنترل کرد. به این فرایند Rigging گفته میشود و میتوان از آن به همراه Keyframeها استفاده کرد تا حرکت ایجاد شود. تکنیکهای دیگری را هم میتوان به کار برد، توابع ریاضیاتی (مثلاً جاذبه، شبیهسازی ذرات)، شبیهسازی مو یا خز و افکتها، شبیهسازی آتش و آب. این تکنیکها جزو دستهبندی 3D dynamics قرار میگیرند.اصطلاحات سه بعدی
انیمیشن سایهزنی طلقی (Cel-shaded animation)
انیمیشن سایهزنی طلقی (Cel-shaded animation) برای تقلید از انیمیشن سنتی با استفاده از نرمافزار کامپیوتری مورد استفاده قرار میگیرد. سایهزنی خشن به نظر میرسد و ترکیب رنگ کمتری صورت میگیرد. نمونههای آن شامل Skyland (فرانسه، ۲۰۰۷)، The Iron Giant (ایالات متحده، ۱۹۹۹)، Futurama ایالات متحده، ۱۹۹۹، Appleseed Ex Machina ژاپن، ۲۰۰۷ و The Legend of Zelda: The Wind Waker ژاپن، ۲۰۰۲ هستند.Machinima
Machinima فیلمهای ساختهشده با ضبط تصویر در بازیهای ویدئویی و دنیاهای مجازی.موشن کپچر (Motion capture)
موشن کپچر (Motion capture) زمانی استفاده میشود که بازیگران حقیقی لباسهایی میپوشند که به کامپیوتر اجازه میدهند حرکات آنها را در داخل شخصیتهای CG کپی کند. نمونههای آن شامل Polar Express ایالات متحده، ۲۰۰۴، Beowulf (ایالات متحده، ۲۰۰۷)، A Christmas Carol ایالات متحده، ۲۰۰۹، The Adventures of Tintin (film) ایالات متحده، ۲۰۱۱، kochadiiyan هند، ۲۰۱۴) است.

